19:45
oneillhekhih6165
Có một câu chuyện mà khi nghe, chắc chắn, ai cũng phải suy nghĩ. Câu chuyện ấy được một người bạn của tôi chứng kiến và kể lại.
Cách đâu không lâu, sau khi Đại Lễ Vesak 2012 kết thúc
thành công tốt đẹp, chính phủ Thái Lan cung thỉnh chư tăng đại diện các tông
phái ở Thái Lan và chư tăng một số nước, trong đó có chư tăng Việt Nam đến tòa
nhà chính phủ tham dự buổi lễ cúng dường trai tăng. Buổi lễ có ý nghĩa như là sự
cảm tạ chân thành của chính phủ Thái đối với các phái đoàn đã tham gia và đóng
góp tạo nên sự thành công Lễ Vesak. Sau khi phần hành chánh xong, chư Tăng được
cung thỉnh thọ trai (ăn cơm). Có thể nói, giờ thọ trai của chư Tăng ở Thái Lan
là một trong những phần quan trọng bậc nhất trong các sinh hoạt của chư Tăng
Thái. Nó quan trọng đến nỗi nhiều người ví von rằng: “làm bất cứ việc gì có thể
sớm hay trễ chứ thời thọ trai thì luôn luôn đúng giờ.” Sự quan trọng sẽ trình
bày ở phần sau.
Nội dung của câu chuyện xảy ra khi thời thọ trai bắt đầu
không lâu. Trong khi chư Tăng đang chăm chú thọ thực thì có một vị thầy Việt Nam
rời khỏi bàn ăn đi chụp hình và làm công việc riêng. Thấy vậy, một vị thượng tọa
thuộc tông Annam (tông Việt ở Thái) mới nói với bạn tôi là sao lại có những vị
tu sĩ giống cư sĩ vậy; không có nề nếp, quy cũ gì cả. Vị ấy hỏi tiếp bạn tôi có
biết nguyên nhân của tình trạng ấy là gì không? Bạn tôi đang suy nghĩ thì vị
thượng tọa nói rằng: “do giờ giấc ăn uống quá dễ dãi.” Có thể là vị Tăng kia là
phóng viên chăng?! Tuy nhiên, lời nói của vị thượng tọa làm cho bạn tôi áy náy,
suy ngẫm và khi tôi nghe lại cũng cảm thấy có gì chưa ổn cho vấn đề này không
chỉ ở bên ngoài mà cụ thể đang diễn ra hằng ngày ở Việt Nam.
Có lẽ, tôi nói một chút về truyền thống thọ trai trong
Phật giáo. Ngày xưa, khi còn tại thế, đức Phật và các đệ tử thực hành pháp khất
thực và ngày chỉ ăn một bữa.[1]Vì
thế, bữa ăn trưa vô cùng quan trọng. Truyền thống này tiếp tục được hành trì ở
các nước theo Phật giáo Nam truyền (Theravada) dù một số nơi được ăn thêm buổi
sáng. Do chỉ được ăn trước giờ ngọ nên chư Tăng phải chú tâm ăn cho no; nếu
không họ sẽ đói cả đêm và điều đó sẽ ảnh hưởng đến sự tu tập của họ.
Ngược lại, Phật giáo Bắc truyền (Mahayana) không theo
truyền thống ấy nên được phép ăn chiều nhưng với điều kiện là phải ăn chay
trường và xem thức ăn như là thuốc hay (lương dược). Vì được ăn sau giờ ngọ nên
giờ giấc ăn uống đối với chư Tăng Ni có vẻ dễ dãi và nhiều vị Tăng Ni tỏ ra
không bận tâm giờ ăn nếu họ có tài chánh dồi dào. Khi họ đói, họ có thể tự phục
vụ mặc dù mất thời gian và tiền bạc.
Tuy vậy, có rất nhiều tu viện, chùa…quy định giờ giấc
sinh hoạt rất nghiêm túc. Giờ ăn uống, sinh hoạt chúng, đi học, tụng kinh, bái
sám rất nề nếp. Đó là sinh hoạt hằng ngày nơi các tự viện. Một điều chúng tôi
trăn trở và từ câu chuyện trên khiến chúng tôi viết bài này là sự trang nghiêm
trong một buổi quá đường trai tăng ở Việt Nam.
Như quý vị biết, cúng dường trai tăng là một hình thức
gieo duyên, tạo phước phổ biến thời đức Phật cho đến ngày nay, nhất là vào mỗi
dịp Vu Lan ở các nước Bắc truyền. Chỉ có một sự khác biệt giữa trai tăng thời
đức Phật và trai tăng thời bây giờ. Đó là trai tăng thời xưa giống trai phạn
ngày nay, và trai tăng ngày nay phải có tịnh tài và phẩm vật. Chính sự khác biệt
này tạo ra sự mất trang nghiêm trong hầu hết các buổi quá đường trai
tăng.
Thời nào cũng vậy, bên cạnh những người nghiêm túc đều có
những người lộn xộn hay nghịch ngợm, ngay cả trong tăng đoàn thời đức Phật. Nhóm
Lục sư[2]là
điển hình. Theo Luật Tạng Nam truyền, ở chương
Phận Sự thuộc Tiểu Phẩm, nhân trường hợp Lục sư gây lộn xộn chỗ ăn nên đức Thế
Tôn khiển trách họ và quy định phận sự ở chỗ thọ thực cho các tỳ kheo. Trong
những lời chỉ dạy chi tiết có những câu sau: “…Vị trưởng lão không
nên thọ thực khi tất cả chưa được đầy đủ cơm. Nên thọ dụng vật thực một cách
nghiêm trang. Nên thọ dụng vật thực với sự chú tâm ở bình bát. Nên thọ dụng vật
thực theo tuần tự…. Vị trưởng lão không nên
thọ lãnh nước khi tất cả còn chưa thọ thực xong…Khi đi trở về, các tỳ kheo mới
tu nên đi về trước tiên, sau đó là các vị trưởng lão…”[3]
Quy
định trên hướng dẫn một tỳ kheo, đặc biệt là các vị trưởng lão, phải nghiêm
trang trong khi thọ thực và phải đợi tất cả đại chúng cùng ăn cho đến khi mãn
bữa ăn. Các vị trưởng lão phải nhường cho các vị mới tu đi ra trước, sau đó mới
đi. Hay ít nhất, các vị trưởng lão không được bỏ đi trước trong khi đại chúng
còn ăn.
Trong
truyền thống Đại thừa, ở đoạn mở đầu, kinh Kim Cang miêu tả sinh hoạt của đức
Phật: “… Đức Phật ở nước Xá
Vệ…. Lúc đó, gần đến giờ đến ăn, đức Thế Tôn đắp y, cầm bát, vào thành lớn Xá Vệ
mà khất thực. …khất thực xong trở về tịnh xá, dùng cơm, rồi cất y bát, sau khi
rửa chân xong, đức Phật trải tọa mà ngồi….”[4]Nội
dung của đoạn kinh cũng cho thấy việc thọ trai là quan trọng và phải ăn đàng
hoàng, ăn cho xong, cho no rồi mới thu dọn rửa cất và làm việc tiếp
theo.
Về vấn đề trai tăng, thời đức Phật cũng có nhiều vị Bà la
môn, vua chúa, hay hàng quý tộc giàu có …thỉnh đức Phật và Tăng chúng thọ trai
tại nhà của họ. Theo thông lệ, khi đã nhận thọ thực của một vị thí chủ thì Phật
không nhận lời thỉnh của vị khác mà hứa khả cho ngày hôm sau như trường hợp của
kỹ nữ Ambapali và các thanh niên Licchavi (Kinh trường Bộ, số 16).
Bạch Thế Tôn! Ngày xưa, một ngày Thế Tôn chỉ nhận thọ
thực của một thí chủ cúng dường và sau khi ăn xong thường thuyết pháp và hồi
hướng phước báo cho họ, thì bây giờ đệ tử của Thế Tôn, một ngày nhất là mùa Vu
Lan, có thể nhận chứng trai nhiều chỗ và tranh thủ kiết trai trước để tiếp tục
“chạy xô” nhiều chỗ. Chữ chứng trai không biết vô tình hay cố ý mà có ý nghĩa lạ
kỳ, chỉ có chứng thôi mà.
Nếu mà Thế Tôn còn tại thế thì giờ này chắc Thế Tôn vất
vả lắm chỉ vì chứng trai thôi. Bạch Thế Tôn! Các chùa, các đại gia ngày nay rất
chuộng danh hiệu và chức tước lắm. Các vị làm ở trung ương, ở ban trị sự thành
hội hay tỉnh thì rất khó thỉnh vì chư vị ấy bận lắm. Biết chư vị ấy bận mà sao
họ cứ đòi thỉnh cho được và tất nhiên là phải “nặng ký” và được nói trước là tới
chứng dự thôi, lâu mau tùy duyên. Thế mà sao không biết bao nhiêu người xếp hàng
chờ thỉnh, gởi thiệp đặt trước và nhiều khi còn buồn nữa vì thỉnh không được.
Sao mà chức tước ngày này lại có giá trị quá, cao hơn tất cả những vị cao tăng
ẩn tu không có chức tước nào.
Vì chúng sanh có nhu cầu nên chư vị chứng trai mới đi và
việc chứng trai cũng cực khổ lắm chứ có sướng ích gì đâu. Chứng chỗ này mà không
chứng chỗ khác thì chúng sanh buồn. Để làm hài lòng chúng sanh thì chư vị phải
tranh thủ mà chạy chứ có kịp ăn uống gì đâu, nhiều lúc thở không ra hơi nữa! Có
ai hiểu nỗi khổ này đâu!
Thảo nào, nhìn vào hầu hết các trai đường thời quá đường
trai tăng, sau khi tác bạch và cúng dường phẩm vật xong là tự nhiên thấy trống
vắng dần. Tình cảnh này thấy sao giống những điều tổ Quy Sơn dạy trong cảnh sách
quá. Nhìn qua nước bạn, họ cũng có trai tăng, cũng cúng dường tài vật nhưng việc
cúng dường chỉ được thực hiện khi chư Tăng ăn cơm xong. Do đó, chư vị trưởng lão
đỡ vất vả chạy nhiều nơi mà không ăn được gì như ở Việt Nam.
Con thấy thương cho chư vị trưởng thượng quá và mong rằng
tình trạng trên sớm cải thiện nhưng sao đường trước còn mờ mịt quá. Bao nhiêu
hội thảo con đâu thấy ai bàn việc này đâu. Hay là nó đã trở thành văn hóa Phật
giáo Việt Nam rồi không biết nữa!
Con chỉ hy vọng là các chùa, các đại gia có thỉnh chư vị
chức sắc đến thọ trai thì nên thưa trước chương trình, giờ giấc rõ ràng để họ
sắp xếp mà chứng dự cho trang nghiêm một chút. Đừng gây khó khăn, khó xử cho chư
tôn đức lãnh đạo chỉ vì chuyện chứng trai. Tội cho quý Ngài lắm! Và quan trọng
hơn là tội cho Phật giáo Việt Nam đã trải qua trên dưới hai ngàn năm lịch
sử!
[1] Ở
Ấn Độ ngày nay, 10 giờ sáng trở đi người ta mới mở cửa tiệm để buôn bán. Theo
suy luận cá nhân, có lẽ vì thế mà buổi sáng khi khất thực xong thì đã gần trưa
và thọ thực xong thì đã hết nửa ngày rồi. Do đó, ngày chỉ ăn một bữa vì qua giờ
ngọ không được phép ăn nữa.
[2] Tức
lục quần tỳ kheo gồm: Nan Đồ, Bạt Nan Đà, Ca Lưu Đà Di,
Xiển Na, Mã Tú và Mãn Túc. (theo
http://www.niemphat.net/Luan/sosaodiennghia/didasosao38.htm)
[3] http://buddhanet.net/budsas/uni/u-luat-tieupham/tp-08.htm
[4] http://www.niemphat.com/kinhdien/kinhkimcang/kinhkimcang.html
0 nhận xét:
Đăng nhận xét